|
|
|
خلاصهاي از كتابهاي عهدعتيق
39 كتاب عهد عتيق به سه گروه تقسيم شده است: الف) 17 كتاب تاريخي, ب)5 كتاب شعري, ج) 17 كتاب نبوتي. كتب تاريخي عهد عتيق ظهور و سقوط قوم يهود يا عبراني را نشان ميدهند. كتب شعري, ادبيات دوران طلايي قوم يهود را در اختيار ما قرار ميدهند. كتب انبيا, آثاري است كه به دوران تاريك قوم يهود مربوط ميشوند.
كتابهاي تاريخي
نخستين پنج كتاب تاريخي عهد عتيق توسط موسي نوشته شدهاند و به پنج كتاب موسي مسمي هستند كه در ضمن به آنها "كتب شريعت (تورات)" نيز ميگويند.
كتب تاريخي, ظهور و سقوط ملت اسرائيل را به ما نشان ميدهند. كتب تاريخي شامل 17 كتاب زير ميباشند:
پيدايش, خروج, لاويان, اعداد, تثنيه, يوشع, داوران, روت, اول سموئيل, دوم سموئيل, اول پادشاهان, دوم پادشاهان, اول تواريخ, عزرا, نحميا و استر.
پيدايش
پيدايش به معني "كتاب آغازها" ميباشد. اين كتاب شامل شرح آفرينش دنيا, آغاز نسل بشر, ورود گناه به جهان و عواقب آن ميباشد. در ضمن, اين كتاب از نقشه خدا براي استقرار مجدد بشر به حالت نخست و نجات او پرده بر ميدارد.
كتاب پيدايش بيان ميكند كه چگونه خدا ابراهيم را برگزيد تا قوم يهود را به وجود بياورد و از طريق آن همه ملتهاي جهان را بركت دهد. اين كتاب در مورد نقشه نجات خدا, اين حقيقت را نشان ميدهد كه نجات از طريق ايمان است و نجاتدهند جهان از طريق قوم برگزيده خدا به اين جهان خواهد آمد.
خروج
خروج به معني "خارج شدن يا بيرون رفتن" است. اين كتاب از 400 سال بندگي قوم برگزيده خدا در مصر و اين كه چگونه آنها به رهبري موسي از آنجا رهايي يافتند سخن ميگويد. در ضمن, كتاب خروج عيد فصح را كه هر سال به منظور يادآوري رهايي از اسارت در مصر برگزار ميشد, تشريح مينمايد. اين كتاب, اعطاي شريعت به منظور داشتن يك زندگي روحاني و اخلاقي و نيز ساختن خيمه عبادت يا اجتماع, براي حضور هميشگي خدا را تشريح ميكند.
لاويان
كتاب لاويان مراسم مذهبي را كه توسط كاهنان اجرا ميشد, بيان ميكند. كاهنان از سبط يا قبيله لاوي بودند. آنها مسووليت رهبري عبادت در قوم يهود را به عهده داشتند. اين كتاب قواعد حاكم بر رابطه بين قوم اسرائيل و خدا را شامل ميشود. كتاب لاويان قواعد مربوط به قربانيها, تقديس كاهنان, تطهير قدوسيت, موقوفات يا نذرها و دادن ده يك را بيان ميكند. در اين كتاب, به قدوسيت بيش از هر كتابي در كتاب مقدس اشاره شده است.
اعداد
كتاب اعداد شامل سرشماري قوم يهود كه بالغ بر دو ميليون نفر بودند ميشود. آنها بر اساس نام پسران يعقوب به دوازده قبيله يا سبط تقسيم شده بودند و هر كدام براي مسافرت و زندگي در بيابان وظيفه ويژهاي داشتند.
قوم اسرائيل چون ايمان نداشتند كه خدا اقوام بتپرست " سرزمين موعود" را بيرون خواهد نمود تا آنها بتوانند در آن سرزمين ساكن شوند, به مدت چهل سال در بيابان سرگردان شدند. كتاب اعداد شرح حال سرگرداني قوم اسرائيل در بيابان را شرح ميدهد.
تثنيه
در طي چهل سال سرگرداني در بيابان, نسل جديدي پا به عرصه گذاشته بود. تنها اين نسل جديد همراه با يوشع و كاليب كه بازمانده نسل گذاشته بودند اجازه يافتند تا به سرزميني كه خدا وعده داده بود داخل شوند. كتاب تثنيه براي اين نسل جديد نوشته شد. يكي از كتابهايي كه در عهد جديد زياد از آن نقل قول شده است همين كتاب است. اين كتاب شامل سخنرانيهاي موسي قبل از رحلتش ميباشد. موسي در اين سخنرانيها كارهايي را كه خدا كرده بود به قوم خدا يادآوري ميكند و آنها را ترغيب ميكند تا دوباره خود را وقف خدا نمايند. و به قوم اسرائيل فرصت داده شد تا ميان اطاعت و برخوردار شدن از بركات خدا و نااطاعتي و تحمل مصيبت و بلا, يكي را انتخاب نمايد.
يوشع
معني اسم يوشع "يهوه نجات است" ميباشد. اين كتاب عبور قوم اسرائيل از رود اردن, سقوط شهر اريحا و تسخير سرزمين كنعن (سرزمين موعود) را شرح ميدهد. اين كتاب چگونگي اسكان گرفتن اسباط اسرائيل را در اين سرزمين تشريح ميكند. خدا در اين كتاب به صورت خدايي غيور كه تحمل عبادت خدايان ديگر را ندارد به تصوير كشيده شده است.
داوران
كتاب داوران بر اين موضوع كه "هر كس آنچه در نظرش پسند ميآمد, ميكرد" تأكيد ميكند. در آن زمان پادشاه, سلطنت و هيچ نظام حكومتي ديگري در قوم اسرائيل وجود نداشت. بنياسرائيل ميبايست در آن سرزمين زندگي كنند و خدا را خدمت نمايند, اما آنها در انجام اين كار قصور ورزيدند. اقوام بتپرست به اين كشور رسوخ كردند و بت پرستي افزايش يافت. كتاب داوران گوياي اين حقيقت است كه خداوند هرگز گناه را بيسزا نميگذارد, اما در ضمن, به مجرد اين كه شخص خاطي متوجه خطاي خود ميشود و از آن توبه ميكند خداوند او را ميبخشد و از گناهانش چشمپوشي ميكند.
روت
اين كتاب بر مبناي يكي از شخصيتهاي اصلي كتاب نامگذاري شده است. كتاب روت داستان وفاداري و عشق و محبت يك زن است. اين كتاب با تشريح اين داستان سه هدف را دنبال ميكند: 1) تا نشان دهد كه در دوران ارتداد ملي (بيايماني و نااطاعتي ملي) كساني بودند كه خدا را خدمت و عبادت ميكردند, 2) تا ظهور خانداني را كه مسيح موعود ميبايست از آن متولد شود به ما نشان دهد, 3) تا اصل رهايي را روشن كند و آن را نشان دهد. كتاب نشان ميدهد كه خداوند چگونه آناني را كه به او وفادار هستند و نسبت به ديگران رحم و شفقت دارند را هدايت و ياري مينمايد. قسمت اعظم كتاب روت درباره وفاداري, مهرباني, راستي, محافظت و بركت سخن ميگويد.
اول سموئيل
كتاب اول سموئيل سرگذشت آخرين داور قوم اسرائيل يعني سموئيل نبي را ارائه مينمايد. در ضمن, آغاز سلطنت در اسرائيل, پادشاهي شائول, قصور او و انتخاب داود جهت آماده شدن براي پادشاهي در اين كتاب به ثبت رسيده است.
دوم سموئيل
اين كتاب برقراري مجدد نظم از طريق به تخت نشستن پادشاه منتخب خدا يعني داود را شرح ميدهد. خدا با داود عهدي بست كه به عهد عظيم داودي معروف است. بر اساس اين عهد ميبايست پادشاهي ابدي مسيح موعود به ظهور برسد. اين كتاب شخصيت و ويژگيهاي خداپسندانه داود را به تصوير ميكشد. در ضمن, گناه داود و نتايج گناه او نيز در اين كتاب تشريح شده است.
اول پادشاهان
كتاب اول پادشاهان وقايع سلطنت سليمان, ساختن هيكل و جدايي پادشاهي متحد اسرائيل در زمان رحبعام و يربعام را شامل ميشود. (رحبعام پادشاه حكومت جنوبي يعني يهودا گرديد و يربعام در سامره بر حكومت شمالي يعني اسرائيل حكومت نمود.)
دوم پادشاهان
كتاب دوم پادشاهان سرگذشت دو حكومت يا پادشاهي شمالي و جنوبي و در نهايت به اسارت رفتن آنها را تشريح ميكند. حكومت جنوبي يا يهودا توسط امپراطوري بابل تسخير به اسارت برده شد و حكومت شمالي توسط امپراطوري آشور تسخير شد و به اسارت رفت. اين كتاب حاكي از اين واقعيت است كه حتي صبر و تحمل خدا نيز حد و اندازهاي دارد و نشان ميدهد كه براي كساني كه حاكميت خدا را رد ميكنند چه رخ خواهد داد.
اول تواريخ
كتاب اول تواريخ سلطنت داود و برتري و حكومت قوم يهود و مذهب آنها را بر ديگر اقوام به تصوير ميكشد. اين كتاب, سلسه داود پادشاه را دنبال ميكند و نشان ميدهد كه عبادت و پرستش واقعي خدا بايد در مركز حيات فردي و ملي قرار گيرد.
دوم تواريخ
كتاب دوم تواريخ وقايع دوران حكومت سليمان, رحبعام, يربعام و پادشاهان بعدي را مرور ميكند. اين كتاب معيارها و محك خدا براي داوري بر پادشاهان را نشان ميدهد و نيز گناهان پادشاهان شرير را هم در معرض ديد قرار ميدهد. در ضمن, كتاب دوم تواريخ سعي در ايجاد اتحاد ملي حول پرستش واقعي يهوه را دارد. اين كتاب شامل شرح مفصلي از ساختن هيكل سليمان در اورشليم ميباشد.
عزرا
اين كتاب سرگذشت بازگشت بازماندگان قوم يهود از اسارت به اورشليم, احياي مجدد شريعت و مراسم مذهبي و بازسازي هيكل را تشريح ميكند. اين كتاب حاكي از وفاداري و امانت خدا نسبت به وعدههاي خود براي بازگرداندن قوم خود به سرزمين موعود ميباشد. وقايع اين كتاب, ايمان آزمايش شده و احيا شده را به ما نشان ميدهد.
نحميا
نحميا گروهي از تبعيديان را در ساختن حصار جديد اورشليم رهبري نمود. اين كتاب تحقق نبوتهاي دانيال و زكرياي نبي در رابطه با بازسازي حصار اورشليم را شرح ميدهد.
استر
استر يك يهودي بود كه ملكه مملكت پارس گرديد. گرچه گروهي از تبعيد شدگان به اورشليم بازگشته بودند اما اغلب آنها ترجيح دادند كه تحت حكومت پارس باقي بمانند. اين كتاب نشان ميدهد كه چگونه ملكه استر با تقدير الهي, قوم يهود را از نابودي كامل محافظت نمود.
كتاب استر حاكي از حاكميت مطلق خدا و توجه و محبت او نسبت به قوم خود ميباشد.
كتابهاي شعري
كتابهاي شعري, تجارب بشري برخي از مردان خدا را در شرايط گوناگون زندگي زميني خود نشان ميدهند. كتابهاي شعري شامل ايوب, مزامير, امثال سليمان, جامعه و غزل غزلهاي سليمان ميشود.
ايوب
كتاب ايوب به صورت شعر نمايشي نوشته شده و يك شاهكار ادبي محسوب ميشود. اين كتاب احتمالاً قديميترين كتاب عهد عتيق است. كتاب ايوب در مورد يكي از كهنترين سوالات بشر سخن ميگويد كه: "چرا اشخاص خداپرست رنج ميكشند؟"
اين كتاب حاكميت مطلق خدا و مفهوم ايمان واقعي را نشان ميدهد. در ضمن, كتاب ايوب بيانگر نيكويي, وفاداري و قابل اعتماد بود خدا در ميان رنج و حملات شيطان است.
مزامير
مزامير شامل پرستشها و اعترافها به خداست. موضوعات مهمي كه در مزامير مطرح شدهاند عبارتند از: تمجيد خدا, قدرت خدا, بخشش خدا, شكرگزاري, توكل و اعتماد, مسيح موعود, يهوه, شريعت, آفرينش, آينده قوم اسرائيل و عملكردهاي دلي كه تازه شده در ميان مشكلات و زحمات. مزامير كتاب سرودهاي روحاني قوم يهود بود كه براي عبادت و پرستش شخصي و دسته جمعي نوشته شده بود.
امثال سليمان
كتاب امثال سليمان مجوعهاي از سخنان حكيمانه در مورد زندگي است. اين كتاب بطور ويژه بر عدالت و ترس از خدا تأكيد ميكند. كتاب امثال موضوعات مهمي از جمله حكمت, روابط, طرز سخن گفتن, كار و موفقيت را در بر ميگيرد و با در اختيار گذاشتن نصايح اخلاقي به مردم تعليم ميدهد تا حكمت الهي را در زندگي روزانه خود به كار گيرند.
جامعه
كتاب جامعه بيانگر استدلالي انساني در مورد زندگي و پوچي آن بدون حضور خدا ميباشد. سليمان كه نويسنده اين كتاب است با نگاهي به گذشته خود تلاشهاي خود را براي ارضاي باطني خودش بر ميشمارد. او نشان ميدهد كه دنبال كردن لذتهاي زندگي بدون داشتن رابطه با خدا, پوچ و بيمعني است. سليمان با نشان دادن حتمي بودن مرگ بر پوچي و بيهودگي دستاوردهاي بشر جدا از خدا بيشتر تأكيد ميكند.
غزل غزلهاي سليمان
اين كتاب داستان عشق يك عروس و داماد است كه پاكي و مقدس بودن ازدواج را تصريح ميكند و بطور سمبليك به عشق خدا نسبت به قوم خويش دلالت مينمايد. اين كتاب زيبايي و قدرت عشق و تعهد را به تصوير ميكشد.
كتابهاي نبوتي
انبيا, اشخاصي بودند كه خدا آنها را در زمانهاي ارتداد قوم برميانگيخت. در وهله اول آنها اشخاص اصلاحگر و ميهنپرست بودند كه مردم را به طرف بيداري روحاني رهبري كرده و از جانب خدا با قلب و وجدان ملت خود تكلم ميكردند. پيامهاي نبوتي كتب انبيا, ماهيتي دوگانه دارند يعني هم به زمان و مكان فعلي خود اشاره ميكنند و هم در مورد آيندهاي كه در نقشه الهي قرار دارد پيشگويي مينمايند.
كتابهاي نبوتي به دوگروه تقسيم ميشوند: الف)كتابهاي انبياي بزرگ, ب) كتابهاي انبياي كوچك. اين نامگذاري بر اساس اندازه كتابهاي آنها صورت گرفته است.
كتب انبياي بزرگ شامل: اشعيا, ارميا, مراثي ارميا, حزقيال, دانيال, ميباشد و كتب انبياي كوچك شامل: هوشع, يوئيل, عاموس, عوبديا, يونس, ميكاه, ناحوم, حبقوق, صفنيا, حجي, زكريا و ملاكي ميباشد.
اشعيا
اشعياي نبي را "شاهزاده انبياي عهد عتيق" تلقي ميكنند. او عميقاً بر اين باور بود كه قوم خودش, همان قومي است كه نجاتدهنده جهان يعني مسيح موعود ميبايست از آن متولد گردد. او براي حكمت جنوبي يعني يهودا نبوت و آنها را دعوت ميكرد تا به سوي خدا بازگشت نمايند. موضوعات برجسته اشعياي نبي عبارتند از: قدوسيت, مجازات, نجات, اميد و آمدن مسيح موعود براي نجات قوم خويش.
ارميا
خدمت ارمياي نبي به بيش از چهل سال آخر تاريخ حكومت جنوبي يهودا كه با انهدام اورشليم به تبعيد رفتن آن به بابل به پايان رسيد, مربوط ميشود. ارميا شديداً به يهودا هشدار ميدهد تا دست از بتپرستي و بيديني بردارند و بدين ترتيب از به اسارت رفتن به بابل در امان بمانند. در ضمن, ارمياي نبي در مورد آمدن مسيح موعود و اين كه او قوم خدا را به آيندهاي جديد و عهدي جديد هدايت خواهد نمود, نبوت كرد.
مراثي ارميا
اين كتاب توسط ارمياي نوشته شده و شامل پنج شعر ميباشد كه در سوگ ويراني اورشليم توسط بابليها سروده شدهاند. اين كتاب به عواقب گناه و نيز به رحمت خدا در داوري اشاره ميكند و اميد فرا رسيدن روزهاي بهتر را نويد ميدهد.
حزقيال
حزقيال در زمان اسارت در بابل نبوت ميكرد. مأموريت حزقيال اين بود كه به قوم بنياسرائيل خاطر نشان سازد كه خدا در اين كه اجازه ميدهد آنها در تبعيد باقي بمانند عادل است و آنها نهايتاً به سرزمين خود بازگشت خواهند نمود.
دانيال
دانيال نبي در دوران اسارت بابل نبوت ميكرد. وجود اين كتاب براي نبوتهاي عهد جديد بسيار حياتي محسوب ميشود. كتاب دانيال اين موضوعات را شامل ميشد: 1)ارتداد كليسا, 2)مصيبت عظيم, 3)بازگشت مسيح, 4) قيامت و روز داوري.
روياهاي دانيال نبي تمام تاريخ سلطه و حكومت امتها يا غيريهوديان, تا انتهاي فاجعهآميز آن و شروع ملكوت مسيح موعود را تحت پوشش قرار ميدهند.
هوشع
زماني كه اشعياي نبي براي حكومت جنوبي يعني يهودا نبوت ميكرد, هوشع براي حكومت شمالي يعني اسرائيل نبوت مينمود. كتاب هوشع حاكي از عشق و محبت تغييرناپذير خدا نسبت به قوم خود ميباشد. هوشع اسرائيل را همچون همسري زاني و خيانتكار به تصوير ميكشد, همسري كه خدا او را براي مدتي كوتاه از خود دور ميكند تا نهايتاً او را پاك نمايد و به سوي خود برگرداند.
يوئيل
يوئيل نبي براي حكومت جنوبي نبوت مينمود. او به قوم خود در مورد داوري خدا كه در حال نزديك شدن بود هشدار ميداد. در ضمن, او ايمانداران وفادار قوم خويش را ترغيب مينمود كه به وعدههاي خدا در رابطه با آمدن نجات و انهدام دشمنان ملكوت خدا ايمان داشته باشند.
عاموس
عاموس كه به شغل چوباني و انجيرچيني مشغول بود, زماني كه حكومت شمالي در اوج قدرت خود بود براي اين خدمت دعوت شد و رد آنجا نبوت نمود. انتقاد آتشين عاموس از زندگي تجملاتي, بتپرستي و انحطاط اخلاقي مردم اسرائيل او را به عنوان يكي از قويترين واعظين آن روزگار مطرح نمود. عاموس نبي داوري خدا بر قوم اسرائيل را به خاطر گناهان و ظلم به فقرا اعلام نمود.
عوبديا
اين كتاب به ضد قوم ادوم نبوت ميكند. ادوميها دشمنان سرسخت يهودا بودند و مكرراً براي يهوديان مزاحمت ايجاد ميكردند و با غرور در مشكلات آنها ابراز شادي ميكردند و نواحي روستايي سرزمين آنها را مورد غارت قرار ميدادند. عوبديا اعلام ميكند كه آنها به دليل اين كارها از داوري خدا نخواهند رست. اين كتاب با حالتي نوحه مانند, داوري و نابودي اين قوم را پيشگويي ميكند و نشان ميدهد كه خدا نسبت به كساني كه به فرزندانش آسيب ميرسانند شديداً عكسالعمل نشان ميدهد و آنها را نابود ميسازد.
يونس
خدا يونس را خواند تا به مردم شهر نينوا, پايتخت آشور شهادت دهد. اين كتاب به ما اين حقيقت را تعليم ميدهد كه لطف و فيض خدا فقط شامل حال فوم برگزيده خدا نميشود, بلكه همه امتها را نيز شامل ميگردد. عيسي مسيح با اشاره به تجربه يونس, آن را تصويري از مرگ و قيام خود محسوب ميكند (متي 12: 38-41). اين كتاب تصويري كامل از رحمت و محبت خدا نسبت به كساني است كه از گناهانشان توبه ميكنند و به سوي او باز ميگردند را نشان ميدهد.
ميكاه
ميكاه پيغامي براي هر دو حكومت شمالي و جنوبي داشت. اين كتاب با تأكيد بر گناهانشان, در مورد انهدام آنها هشدار ميدهد و اما از سوي ديگر به كساني كه توبه كنند, وعده بخشش ميدهد. در ضمن, ميكاه در مورد آمدن مسيح موعود نيز نبوت ميكند.
ناحوم
ناحوم نبي در مورد داوري بر شهر نينوا و انهدام آن نبوت ميكرد. يونس براي اين شهر پيغام رحمت الهي را آورد اما پيغام ناحوم براي اين شهر پيغام داوري بود. اين دو كتاب با هم رفتار خدا نسبت به ملتها را نشان ميدهند بدين ترتيب كه خدا فيض خود را به ملتها عرضه ميكند اما در صورتي كه آنها در گناه ادامه دهند, آنها را داوري مينمايد.
حبقوق
حبقوق نبياي بود كه بيشتر نگران اعلام قدوسيت يهوه بود تا رستن قوم اسرائيل از داوري خدا. كتاب حبقوق اندك زماني پيش از تبعيد بابل نوشته شد. مقصود نبي اين بود تا نشان دهد كه عليرغم حضور شرارت در دنيا, خدا بر اوضاع مسلط ميباشد.
صفنيا
صفنياي نبي درست قبل از فاجعه تبعيد بابل, نبوت مينمود. چون يهودا خداوند را ترك كرده بودند و نسبت به خواستههاي خدا براي داشتن يك زندگي عادلانه بيتفاوت بودند. داوري قريبالوقوع را پيش رو داشتند. صفنيا پيشگويي ميكرد كه اسرائيل به اسارت خواهد رفت و در نهايت ديگر اقوام نيز داوري خواهند شد. او در ضمن, پيشگويي ميكرد كه خدا قوم خود را پاك خواهد نمود و شكوه سابق را به اين قوم بر خواهد گردانيد و به آنها اميد خواهد داد.
حجي
حجي نبي براي بازماندگان يهوديان كه بعد از هفتاد سال تبعيد به اورشليم بازگشته بودند نبوت مينمود. خدا به آنها گفته بود تا كار بازسازي هيكل را تمام كنند اما آنها بيشتر به فكر ساختن خانههاي خود بودند و پانزده سال بازسازي هيكل مورد غفلت قرار گرفت. حجي نبي آنها را ترغيب ميكند تا در اولويتهاي خود تجديد نظر كنند و كار بازسازي هيكل را به پايان برسانند. زماني كه مردم كار را آغاز كردند, حجي به آنها در رابطه به حضور خدا و پيروزي نهايي اطمينان داد.
زكريا
زكريا نيز براي بازماندگان يهودايان كه بعد از هفتاد سال تبعيد به اورشليم بازگشته بودند. نبوت مينمود. كتاب زكرياي نبي بيش از ديگر كتب انبياي كوچك جنبه مكاشفهاي دارد و در مورد مسيح موعود پيشگويي ميكند. اغلب پيغامهاي آن در رابطه با آمدن اوليه و بازگشت ثانوي مسيح موعود است.
ملاكي
ملاكي آخرين نبياي بود كه براي يهوديان از تبعيد برگشته نبوت ميكرد. او نيز در مورد آمدن اوليه و بازگشت ثانوي مسيح پيشگويي ميكرند. حجي و زكريا قوم را به خاطر غفلت در بازسازي هيكل توبيخ ميكردند اما در اين زمان كار بازسازي هيكل به پايان رسيده بود و ملاكي آنها را به خاطر غفلت در مورد خانه خدا, عبادت نادرست و بيحرمتي نسبت به امور عبادي سرزنش ميكرد.
به
مطلب "كشف الگوي وعدههاي الهي"
رجوع كنيد.
|